Siyosatlar

Jurnal nashr etikasi bo'yicha Nashr etikasi qo'mitasi (COPE) tavsiyalariga amal qiladi. Quyidagi talablar muallif, taqrizchi va tahririyatga birdek tegishli.

Mualliflar majburiyatlari

• Yuborilgan maqola original bo'lishi, avval nashr etilmagan va bir vaqtning o'zida boshqa jurnalda ko'rib chiqilmayotgan bo'lishi kerak.
• Tadqiqot ma'lumotlari aniq va halol keltiriladi; ma'lumotlarni to'qish yoki o'zgartirish qat'iyan man etiladi.
• Boshqa mualliflarning g'oya, ma'lumot va matnlaridan foydalanilganda manbaga havola beriladi.
• Hammualliflar ro'yxatiga faqat tadqiqotga sezilarli hissa qo'shgan shaxslar kiritiladi.
• Moliyalashtirish manbalari va manfaatlar to'qnashuvi ochiq ko'rsatiladi.
• Nashr etilgan maqolada jiddiy xato topilsa, muallif darhol tahririyatga xabar beradi.

Taqrizchilar majburiyatlari

• Qo'lyozmani maxfiy hujjat sifatida ko'radi va uning mazmunini uchinchi shaxslarga oshkor qilmaydi.
• Xolis, asoslangan va konstruktiv baho beradi.
• Manfaatlar to'qnashuvi bo'lsa yoki mavzu o'z malakasiga mos kelmasa, taqrizdan voz kechadi.
• Belgilangan muddatda xulosa taqdim etadi.

Tahririyat majburiyatlari

• Qarorni faqat maqolaning ilmiy qiymati, dolzarbligi va jurnal yo'nalishiga mosligi asosida qabul qiladi.
• Muallifning millati, jinsi, dini, siyosiy qarashlari yoki lavozimidan qat'i nazar teng munosabatda bo'ladi.
• Qo'lyozmalar va taqrizchilar haqidagi ma'lumotlarning maxfiyligini ta'minlaydi.
• Etika buzilishi haqidagi har qanday xabarni ko'rib chiqadi.

Qoidabuzarliklar

Plagiat, ma'lumotlarni soxtalashtirish, takroriy nashr yoki mualliflikni noto'g'ri ko'rsatish aniqlansa, maqola rad etiladi, nashr etilgan bo'lsa — rasmiy izoh bilan qaytarib olinadi (retraction).

Jurnalga kelgan barcha ilmiy maqolalar ikki tomonlama yopiq (double-blind) taqrizdan o'tadi: muallif taqrizchini, taqrizchi esa muallifni bilmaydi.

Bosqichlar

1. Dastlabki ko'rik. Mas'ul kotib maqolaning jurnal yo'nalishiga va rasmiylashtirish talablariga mosligini tekshiradi. Talablarga javob bermagan qo'lyozma muallifga qaytariladi.
2. Originallik tekshiruvi. Matn antiplagiat tizimida tekshiriladi.
3. Taqrizchilarni tayinlash. Bosh muharrir yoki tahrir hay'ati a'zosi mavzu bo'yicha malakali kamida ikki mustaqil taqrizchini tayinlaydi.
4. Taqriz. Taqrizchilar dolzarblik, ilmiy yangilik, metodologiya, natijalarning asoslanganligi va rasmiylashtirish bo'yicha xulosa beradi. Odatiy muddat — 2–4 hafta.
5. Qaror. Taqrizlar asosida tahririyat qarorlaridan biri qabul qilinadi: qabul qilish, kichik tuzatishlar bilan qabul qilish, qayta ishlash va qayta taqriz, rad etish.
6. Qayta ishlash. Muallif tuzatilgan matnni va har bir izohga javob xatini kabinet orqali yuboradi.
7. Nashrga tayyorlash. Qabul qilingan maqola tahrir qilinadi, sahifalanadi va navbatdagi sonda chop etiladi.

Muallif uchun

Qo'lyozma holatini sayt kabinetida kuzatib borish mumkin. Taqrizchilarning izohlari (shaxsi oshkor etilmagan holda) muallifga yetkaziladi. Rad etilgan maqolalar qayta ko'rib chiqilmaydi, biroq muallif tahririyatga asoslangan e'tiroz yuborishi mumkin.

Jurnal har qanday ko'rinishdagi plagiatni qabul qilmaydi.

Tekshiruv

• Barcha qo'lyozmalar taqrizga yuborilishidan oldin antiplagiat tizimida tekshiriladi.
• Matnning originalligi kamida 75% bo'lishi talab etiladi (to'g'ri rasmiylashtirilgan iqtiboslar va adabiyotlar ro'yxati hisobga olinmaydi).
• Tahririyat zarur hollarda maqolani nashrdan keyin ham qayta tekshirishi mumkin.

Plagiat deb hisoblanadi

• Boshqa muallif matni, g'oyasi yoki ma'lumotlarini havolasiz keltirish;
• muallifning o'zi avval nashr etgan ishini havolasiz takrorlashi (o'z-o'zini plagiat qilish);
• tarjima qilingan matnni manbasiz berish;
• bir xil tadqiqotni turli jurnallarda takroriy nashr etish.

Choralar

Plagiat aniqlansa, qo'lyozma rad etiladi va muallif xabardor qilinadi. Nashr etilgan maqolada aniqlansa, maqola qaytarib olinadi va tegishli izoh sahifada e'lon qilinadi.

Jurnal sun'iy intellekt vositalaridan (ChatGPT, Claude, Gemini, tarjima va tahrir dasturlari va h.k.) mas'uliyatli foydalanishni qo'llab-quvvatlaydi.

Mualliflar uchun

• AI vositasi maqola muallifi yoki hammuallifi bo'la olmaydi: u javobgarlikni o'z zimmasiga ola olmaydi.
• Matnni tahrirlash, tarjima, kod yozish yoki ma'lumotlarni tahlil qilishda AI ishlatilgan bo'lsa, bu «Metodologiya» yoki «Minnatdorchilik» qismida ochiq ko'rsatiladi (vosita nomi va qanday maqsadda ishlatilgani).
• AI yaratgan matn, ma'lumot va manbalarning to'g'riligi uchun to'liq javobgarlik muallifda. Mavjud bo'lmagan manbalarga havola qilish nashr etikasini buzish hisoblanadi.
• AI yordamida yaratilgan rasm va grafiklar alohida belgilanadi.

Taqrizchilar uchun

Qo'lyozma maxfiy hujjat bo'lgani sababli uni yoki uning qismlarini ochiq AI xizmatlariga yuklash taqiqlanadi. Taqriz xulosasi taqrizchining o'z ekspert bahosi bo'lishi kerak.

Tahririyat

Tahririyat AI'dan oshkor qilinmagan holda foydalanilgan deb gumon qilsa, muallifdan izoh so'rashi va zarur bo'lsa maqolani rad etishi mumkin.

Jurnal ochiq kirish (Open Access) tamoyili asosida ishlaydi: barcha nashr etilgan maqolalar saytda ro'yxatdan o'tmasdan va bepul o'qilishi va yuklab olinishi mumkin.

Litsenziya

Maqolalar Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu har kimga maqolani o'qish, nusxalash, tarqatish va undan foydalanish huquqini beradi — faqat muallif va asl manba (jurnal, son, sahifalar) to'g'ri ko'rsatilishi shart.

Mualliflik huquqi

• Mualliflik huquqi muallif(lar)da saqlanib qoladi.
• Muallif jurnalga maqolani birinchi bo'lib nashr etish va tarqatish huquqini beradi.
• Muallif nashr etilgan maqolani o'z sahifasida, institut repozitoriysida yoki ilmiy tarmoqlarda jurnalga havola bilan joylashtirishi mumkin.

Arxivlash

Barcha sonlar jurnal saytining arxivida doimiy saqlanadi.

Saytda ro'yxatdan o'tish va maqola yuborishda kiritilgan shaxsiy ma'lumotlar (F.I.Sh., e-pochta, telefon, ish joyi, ORCID) faqat jurnal faoliyati — qo'lyozmani ko'rib chiqish, taqriz, nashr va mualliflar bilan aloqa uchun ishlatiladi.

• Ma'lumotlar uchinchi shaxslarga berilmaydi va boshqa maqsadlarda ishlatilmaydi.
• Nashr etilgan maqolada faqat muallif ismi, ish joyi va (muallif xohlasa) e-pochta va ORCID ko'rsatiladi.
• Taqrizchilar haqidagi ma'lumotlar mualliflarga oshkor etilmaydi.
• Sayt tashriflar sonini hisoblash uchun anonim identifikatordan foydalanadi; shaxsni aniqlovchi kuzatuv vositalari ishlatilmaydi.
• Foydalanuvchi o'z profilidagi ma'lumotlarni istalgan vaqtda o'zgartirishi yoki hisobini o'chirishni so'rashi mumkin.

Savollar bo'yicha tahririyatga murojaat qiling.